pheasant

مقدمه
شناخت عنصر هستي مكاشفه ايست لذت بخش كه ا نسان در طول تاريخ حياتش طي پروسه اي تكاملي به آن مشغول بوده است .
كنجكاوي ـ تعقل و تعمق در جهان هستي خصوصاً عناصر طبيعي و بالاخص دنياي وحش جهت استفاده بهينه از طبيعت . تطابق با محيط و مقابله با جنبه هاي قهرآميز آن ضروريست اجتناب ناپذير و هر روز دامنة اطلاعات انسان در زمينة علوم جانورشناسي و جنبه هاي كاربردي آن گسترده تر مي شود و لذا اين بخش از علوم طبيعي به زيربخشهاي متعددي تقسيم شده است كه بعضاً علاوه براينكه شاخه اي از علوم طبيعي است مطالعه وي بسيار نوع و لذت بخش مي باشد . از جمله دين علوم ـ علم پرنده شناس است در دنياي امروز كه انسانها محصور در ديوارهاي بلند شهرهاي صنعتي دور ستيزي فرسايشي با رايانه ـ تلكس ـ فاكس و غيره ـ مي باشند قطعاً ورود به دنياي پرندگان با همة زيبائيهاي سمعي و بصري آن آرام بخش جان شيفته انسانهاي محصور در دنياي صنعتي امروز خود مد بود حضور ناهنجار ، درگستره طبيعت عرصه را براي حضور پرندگان روز به روز تنگ و تنگ تر كرده است . فرزندان ،‌ديگر نمي توانند شاهد پرداز ستون منظم لك لك ها باشند يا صداي چلچله ها را بشنوند .
دوري از طبيعت ، انباشت خستگيها و صدمات روحي ناشي از دنياي صنعتي امروز موجب شده است جوانان ، خسته در عين حال سركش و ناآرام باشند . بسياري از ناهنجاريهاي اجتما دربين جامعة جوان ،‌ناشي از نبود فضاهاي تفريحي مناسب و تئاتر از عدم الفت جوانان،‌طبيعت و محيط زيست مي باشد .
بدين منظور لازم مي دانم ضمن تنظيم تاريخچه اي از پرندگان بخصوص قرقاول بحثي را تا پايان و نتيجه گيري در خدمت شما داشته باشم اميد اين است كه در اين راه خدمت صادقانه و هديه كوچك مرا بپذيريد .

توليد مثل
جفتگيري قرقاول ها در روي زمين و بخصوص در نقاطي كه بوته زار باشد انجام مي گيرد معمولاً تخم گذاري بر خلاف پرندگان كه اغلب صبح ها صورت مي گيرد عصرها انجام مي شود.
قرقاولها جزء حيوانات پولي گام مي باشند زيرا هيچگاه قرقاول نر بيك ماده اكتفا نكرده و علاقه اي نيز بجوجه ها ندارد.
در طبيعت ماده قرقاول به تنهايي جهت نگهداري جوجه ها لانه سازي را انجام داده و جايگاه مزبور اغلب در محلي نزديك جريان آب و انبوه بوته ها و در حاشيه مزارع گندم و در سايه انتخاب مي گردد. قرقاول ماده در طبيعت حدود 12 الي 24 عدد تخم مي گذارد و در مواردي كه پيش بيني هواي مساعد بنمايد دو دوره تخم گذاري مي كند.
تخم قرقاول برنگ سبز يا قهوه اي زيتوني و در بسياري از نژادها مثل نژاد طلايي سفيد يا شيري رنگ بوده و بستگي به نوع تغذيه و دانه هاي خوراكي و سبزيجات در دسترس قرقاول مي باشد.
تخم قرقاول از پوسته خال خال و كم مقاومت و شكننده برخوردار است.
در آزمايشاتي كه بر روي اسپرم پرندگان انجام شده ثابت گرديد كه اسپرماتوزوئيد قرقاول داراي قدرت و ويتاليته بسيار زيادي است كه قدرت آن تا 4 هفته باقي مي ماند.
اسپرماتوزوئيد در اوديك قرقاول ماده قادر است 25 الي 30 روز بطور مرتب تخم هاييكه در اين مدت گذارده مي شود را نطفه دار نمايد. با همه اين موارد در پرورشگاههاي قرقاول ترجيح داده مي شود كه از 4 تا 9 قرقاول ماده را با يك نر در قفس يا اصطلاح كيد نگهداري نمايند.
تعداد تخم قرقاول ماده در حصار در هر دوره تخم گذاري بين 50 الي 55 عدد تخم مي باشد.
شروع تخم گذاري از ابتداي بهار و مساعدت هوا در آن فصل است. قرقال ماده مادر خوبي است و در طبيعت از جوجه هاي خودبخوبي سرپرستي و حفاظت مي كند.
با استفاده از تكنولوژي روز و ساخت ماشين هاي جوجه كشي اختصاصي براي پرندگان ماشينهاي جوجه كشي مخصوص قرقاول نيز به بازار توسط شركتهاي سازنده معتبر چون پيترساين در بلژيك ديترويت و بكوتاي فرانسه و بيك جي – آمريكا و كانادا عرضه شده كه دامپروران فارمهاي بزرگ پرورش از نحوه عمل و استفاده آنها در توليد انبوه راضي بنظر مي رسند. دوران بيرون آمدن جوجه ها بين 25 الي 26 روز است جوجه قرقاول ها بعد از خروج از تخم بدنشان از كرك پرهاي ظريفي برنگ قهوه اي تيره پوشيده شده كه بايد سعي شود در هواي گرم و مرطوب با درجه حرارت 37 درجه در روزهاي اوليه نگهداري شوند.
چنانچه درجات حرارت توجه و دقت كافي نشود جوجه ها سرما خورده و تلف خواهند شد اندازه جوجه قرقاول از جوجه مرغ كوچكتر ولي زرنگتر و سالم تر از آنها به نظر مي رسند تشخيص جوجه هاي نر و ماده تا مدتي مشكل است چنانچه دقت بيشتري بشود با استفاده از رنگ در اطراف چشمها كه در جوجه هاي نر سفيدي بيشتري دارد ميسر مي گردد اما با گذشت زماني 4 تا 5 ماه بعد از تولك پائيزه ويكدست شدن پرها رنگهاي زيباي نر و ماده نمايان و رنگ حقيقي اطراف چشمها ظاهر مي شوند.

جوجه كشي قرقاول
همانطوري كه قبلاً اشاره شد قرقاول در طبيعت 12-24 تخم در هر دوره توليد مي كند.
كه اكثراً همه آنها بثمر نمي رسد چرا كه در جنگل يا حاشيه آن مورد حمله و دستبرد حيواناتي چون موش صحرايي شغال – روباه و پرندگان شكاري چون عقاب- كركس – كلاغ قرار مي گيرد بخصوص جوجه هاي آنها و بهمين دليل تعداد معدودي به مرحله ظهور مي رسند.
درحصاروفارمهاي پرورش تعداد 50 تا 55 تخم از هر قرقاول ماده مي توان گرفت و با در نظر گرفتن افتهاي طبيعي حدود 75% آنها بثمر خواهند رسيد.
در مورد توليد طبيعي بحث بيشتري نمي شود هدف پرورش و ازدياد بصورت غير طبيعي است كه پس ازاينكه تخمها به ماشين جوجه كشي داده شد بعد از بيست روز تخمها از اينكباتور به ماشين هچري انتقال و بعد از مدت چهار روز يعني جمعاً 24 روز جوجه ها سر از تخم بيرون مي آورند كه تا پايان حدوداً 26 روز طول خواهد كشيد.
پس از آن به سالنهاي پرورشگاه انتقال و بمدت دو ماه جوجه ها در سالن نگهداري و تيمار مي گردند.
البته جوجه قرقاولها در حالت تجمع بايد در نوركم نگهداري شوند چرا كه بعلت كاني باليسم زياد حالت خودخوري زيادي پيدا مي كند.
بعد از مدت دو ماه پس از نوك چيني به محوطه ايكه اطراف و سقف آن با طور سيمي و نايلوني محصور شده رها مي گردند بايد دقت شود كه در زمان رهايي حداقل مدت يك هفته بارندگي نشود لازمه اين كار پيش بيني هوا توسط اداره هواشناسي است- كه پرورش دهندگان قرقاول بيشتر با ادارات هواشناسي زيربط بايد تماس مداوم داشته باشند.

آب و غذا
آب و غذاي بطور دائم بايد در اختيار قرقاولهاي پرورشي گذاشته شود البته بايد سعي شود كه اين حيوان كاملاً در آسايش باشد توصيه مي شود بجز كارگران كسان ديگري با آنها در تماس نباشند و حتي الامكان از ورود اشخاص متفرقه و بازديد كنندگان عمومي جلوگيري بعمل آيد. چرا كه قرقاول حيوان دير آشنا بوده و براي فرار از صحنه فقط با پروازهاي تند و سريع از خود عكس العمل نشان مي دهد كه اغلب تغذيه قرقاول با ضايعات و تلفات همراه است.

تغذيه قرقاول
جوجه قرقاول بعد از خروج از تخم تا 24 ساعت بايد بدون غذا نگهداري شود چرا كه هنوز زرده باقيمانده جذب نشده و چنانچه زرده جذب نشود يقيناً به بيماري عفونت زرده دچار خواهد شد پس از 24 ساعت دامپرور مي تواند آب و غذا در اختيار جوجه ها قرار دهد.
قرقاول در زندگي آزاد و نيمه وحشي از انواع دانه هاي گياهي تغذيه مي نمايد و اصولاً پرنده دانه خوار است دانه هاي ريز بوته خار گندم و يولاف- دانه تمشك- سرو كوهي و حشرات و مورچه ها – كرمهاي خاكي و نظاير آن را مورد مصرف قرار مي دهد قرقاول از بوي بد بشدت گريزان است به همين دليل گياهان و سبزيجات خوشبو بخصوص باديان (آنيز) را دوست دارد و اغلب در بسياري از مناطق مرطوب و پوشيده جنگل كه تمشك وحشي و رازيانه (باديان) روئيده باشد وجود قرقاول حتمي است. بايد توجه داشت كه تغذيه قرقاول در پرورشگاه بعلت عدم دسترسي به مواد مورد علاقه بايد ترتيبي داده شود كه از همان غذاي مرغ استفاده گردد. اما با تركيبي كه محاسبه شده از 5/29% پروتئين در 3300 كيلوكالري برخوردار باشد.
از بين دانه ها قرقاول بيشتر به گندم سياه- ارزن جو و ذرت دانه اي ريز( پاپ كرن ) شاه دانه و تخم آفتاب گردان – چاودار يولاف علاقه دارد و به خاطر تقويت حالات جنسي در حيوان جهت تغذيه دقت بيشتري ميبا يست انجام پذيرد.
خوراندن مواد سبز بخصوص شبدر بر ميزان تخم گذاري قرقاول ماده اضافه خواهد كرد.
بهمين جهت قرقاولهاييكه از تغذيه خوب و سالم و از سلامت بدني خوب و كامل برخوردار باشند رنگهايشان درخشان و براق و چشمهاي زنده و حالت حركات سريع و با چابكي خاصي همراه است. در صورتيكه قرقاولهايي كه تغذيه كامل ومناسبي ندارند حركاتشان ضعيف و خودشان پژمرده به نظر مي آيند امروزه به دليل بررسيهاي علمي و تحقيقات كافي روش تغذيه قديم كاملاً منسوخ و خوراك قرقاول با محاسبات دقيق آماده و در دسترس دامداران و پرورش دهندگان قرار داده مي شود كه اغلب غذاها به صورت پليت مي باشد.

جايگاه
براي پرورش قرقاول كمتر ميتوان از لانه و يا جايگاه انفرادي محصور مشابه آنچه براي نگهداري مرغ و نظاير آن استفاده نمود چون قرقاول آزادي را دوست دارد هر اندازه به آزادي قرقاول توجه بيشتري شود و محوطه بزرگ و آزاد در اختيار پرنده گذاشته شود نتيجه پرورش وكاربهتر خواهد بود.
نگهداري جوجه قرقاول تقريباً به آساني صورت مي گيرد و مي توان از پرورشگاههايي با تقسيم بندي كه به آن باكس مي گويند با هواي گرم كه چه از طريق بخاري گازي مادر و يا گرمكن هاي برقي المنتي و يا هيترهاي توليد هواي گرم تا سنين 10الي 45 روزه گي نگهداري كرد و بعلت پرواز از اين سن به بالا بايد گله هاي جوجه را به جايگاه اصلي و بزرگتري انتقال داد. بايد توجه شود كه سنين مختلف را نبايد با هم نگهداري نمود.
مادرها پس از اتمام دوره تخم گذاري با زدن بست بال بطور دسته جمعي با هم نگهداري مي شوند و براي جلوگيري از مخلوط شدن و اختلاط ژن اين كار طبيعي و ضروري است.

تاريخچه پرورش قرقاول در ايران
همانطوريكه قبلاً اشاره شد بگفته قريب به اتفاق حيوان شناسان سرزمين و محل اوليه زندگاني قرقاول آسياي مركزي و نواحي معتدل اين قاره بوده كه به ديگر نقاط جهان برده شده.
با شرح و تحقيق اين موضوع به اين نتيجه مي رسيم و مي بينيم كه اين پرنده در قسمتي از سواحل درياي خرز از آستارا تا گيلان و گرگان و دشت و منطقه جنگل گلستان كه زيستگاه اصلي او بوده وجود داشته كه باستناد و گزارشهاي مستند موجود در آرشيو وزارت كشاورزي كه در آنزمان متولي بوده اين پرنده در سالهاي دهه 1340 شمسي به علت ابتلا به بيماري نيوكاسل مرغي – تخريب محيط زيست – مهاجرت مردم به مناطق ميان دشت و ارتفاعات براي ساختن بناهاي مسكوني و شكار بي رويه و سم پاشي هاي مزارع و باغها در معرض نابودي و انقراض قرار گرفته.
با تلاش و پيگيري حكومت وقت و دوستداران طبيعت و محيط زيست قانون و مقررات شكار و صيد در بيست و نهم خرداد 1346 به تصويب رسيد كه به موجب آن حمايت و حفاظت از پرندگان نادر از جمله قرقاول در دستور كار مسئولين و مجريان قرار گرفت و مناطقي از جنگل ها و مراتع شمال كشور و زيستگاههاي اين حيوان به محل هاي حفاظت شده براي پرندگان نادر و منحصر به فرد ايران تعين شد. هم زمان با تصويب اين قانون براي نظارت و اجراي آن نيز شكارباني و نظارت بر صيد كه بعدها به سازمان حفاظت محيط زيست تغيير نام داد و در آنزمان زير نظر نخست وزيري و يكي از معاونين وقت و در حال حاضر به همان نام بعد از انقلاب يكي از معاونين رياست جمهوري مي باشد شكل گرفت.
ناكامي اداره شكارباني كه زير نظر وزارت كشاورزي اداره مي شد و سازمان حفاظت محيط زيست كه تحت نظر نخست وزيري وقت بود در اجراي قانون و حفاظت از پرندگان نادر از جمله قرقاول موجب شد كه در سال 1352 كارهاي مربوطه از جمله پرورش و ازدياد نسل اين پرنده به وزارت دربار وقت محول و بدين منظور منطقه اي به وسعت 5700 هكتار از جنگلهاي شمال در مازندران در محدوده بابل كنار به عنوان مكاني مناسب جهت اجراي پروژه مزبور واگذار گرديد.
از آنجاييكه براي اجراي طرح فوق نياز به يك رشته مطالعات ودانش روز بود و همانطوريكه يادآوري شد كشور بلژيك از جمله كشورهاي اروپايي بود كه در پرورش اين پرنده از قرقاولهاي ايراني استفاده نموده بود و در اين امر موفقيتهايي هم داشت اين جانب محمد رضا حبيبي مود كه در رشته پرورش طيور تحصيلات داشتم و علاقمند به پرورش پرندگان زينتي و نادر از جمله قرقاول بودم براي گذراندن دوره هاي عملي و علمي به كشور بلژيك اعزام و پس از بازگشت اقدام به اجرا و انجام طرح نمودم كه خوشبختانه بلطف خداوند موفق هم شديم.
جهت اجراي طرح مذكور بسمت مسئول و طراح و مجري طرح تكثير و پرورش قرقاول ايران منصوب و پس از اجراي طرح كه اختصاص جنگل و ساختن ساختماي اداري – مسكوني و خريد ماشين آلات مربوط بود. اقدام به زنده گيري قرقاول بومي ايران كه هدف احياء پرورش نسل قرقاول ايران كه در حال انقراض بود نموديم و در سال 1352 با زنده گيري تعداد اندكي از قرقاولهاي نر و ماده طرح تكثير و پرورش قرقاول ايران بنيان نهاده شد. به طوريكه بگواهي اسناد موجود در سال 1357 تعداد قرقاولهاي مادر موجود در حصار مركز پرورش قرقاول بابل كنار به متجاوز 50000 قطعه رسيد.
موجب طرح زمان بندي شده قرار بود پس از موقعيت در تكثير قرقاول از سال 1358 كارهاي اجرايي ساخت شكارگاهها اختصاصي قرقاول براي علاقمندان به ورزش شكار اين پرنده و رها سازي تعدادي از آنها در مناطقي كه نسل آنها در حال انقراض و نابودي قرار گرفته بود زير نظر وبا نظارت سازمان حفاظت محيط زيست و فروش تعدادي جوجه نيمچه به كشورهاي غرب از جمله بلژيك و فرانسه كه طالب و متقاضي بودند آغاز شود چرا فروش نيمچه به كشورهاي غرب به اين دليل كه قرقاول هاي پرورشي براي شكارگاههاي آنها چاق و تنبل شده بودند ولي نسل قرقاول ايران با جثه اي كوچكتر و قدرت بيشتر پرواز مورد توجه شكارچيان اروپايي قرار گرفته بودند.
با تغيير و تحولاتيكه در نتيجه انقلاب اسلامي صورت گرفت ادامه طرح متوقف ماند و مركز پرورش قرقاول بابل كنار به همراه تأسيسات و ساختمانها و ماشين آلات و پرندگان جهت حفاظت و جلوگيري از دستبردهاي احتمالي طي صورت جلساتي به كميته مركزي انقلاب اسلامي بابل تحويل و مدتي زير نظر آن كميته تا تعيين سرنوشت اداره شد كه از شرح آن دوران و عمليات مي گذرم. در ابتداي سال 1358 به دستور نخست وزير دولت موقت همه اموال و داراييها و تأسيسات مربوط و ماشين آلات كه مورد استفاده بي رويه شخص يا اشخاصي قرار گرفته بود به همراه 1116 قطعه قرقاول باقي مانده از پنجهزار قطعه اوليه ديگر تحويل اين جانب گرديد ولي در اواخر سال 58 با تصميم و ابلاغ وزير كشاورزي وقت آقاي دكتر شيباني طرح مزبور لوكس اعلام و 56 هزار قطعه قرقاول مادر موجود به قيمت غير قابل تصور جفتي به مبلغ 250 تومان حراج و بفروش رسيدند كه در همان زمان بعضي خريداران قرقاولها را را جفتي به مبلغ 5 هزار تومان فروختند در سال 1359 به پيشنهاد اين جانب به منظور جلوگيري از انهدام تأسيسات مركز پرورش قرقاول بابلكنار و موافقت و پيگيري جناب دكتر خطيب معاونت امور دام وزارت كشاورزي مركز پرورش قرقاول تبديل به مركز مرغ لاين و اجداد بابل كناركه خوشبختانه به شكرانه لطف خداوند امروزه به عنوان يك مركز موفق و كم مانند در خاورميانه اقدام به توليد مرغ اجداد و مادر مي نمايد.
حال چنانچه اهداف گذشته 1- ايجاد پرورشگاههاي مناسب و مزارع مادر 2- توليد تخم نطفه دار 3- رها سازي تعدادي از اين پرنده ها زير نظر محيط زيست و مناطقيكه نسل پرنده در حال انقراض است و ايجاد شكارگاههاي اختصاصي قرقاول به روشي كه در جهان براي علاقمندان به شكار مرسوم است و كسب ارز از اين طريق و هم چنين فروش زنده اين پرنده به كشورهاي حاشيه نشين خليج فارس و همجوار و ايجاد باغ هاي پرندگان جهت آشنايي كودكان و نوجوانان با اين پرنده خواهد شد.

salam azizammmmmmmm